Canxi là khoáng chất trực tiếp dự cấu tạo xương, 99% canxi trong thân thể tập trung ở xương, bổ sung canxi đầy đủ sẽ giúp xương chắc khỏe, dai sức và nhanh dài, từ đó hỗ trợ phát triển chiều cao của trẻ. Nhưng không phải cứ bổ sung một mình canxi nhiều là cao lớn được, thậm chí có trường hợp bổ sung không đúng cách còn gây hại đối với sức khỏe của trẻ.
Hệ luỵ do thừa canxi
Lượng canxi quá dư thừa trong cơ thể trẻ sẽ khiến xương bị cốt hóa sớm và chẳng thể dài ra được nữa. Vì vậy trẻ không đạt được chiều cao tối ưu ở độ tuổi trưởng thành. Nhiều trường hợp sử dụng thuốc bổ sung canxi liều cao kéo dài, gây tăng nồng độ canxi trong máu, từ đó gây nên những biến chứng như nhẹ là mỏi mệt, trầm cảm, buồn nôn và nôn, đi tả; nặng hơn có thể gây rối loạn nhịp tim, hạ huyết áp, đau vùng thận. Thừa canxi cũng có thể làm ngăn trở khả năng hấp thụ các dưỡng chất khác của cơ thể như sắt và kẽm làm trẻ ốm yếu, chậm lớn, còi cọc...
Bổ sung canxi mà không đi kèm với bổ sung vitamin D (giúp tương trợ kết nạp canxi) thì lượng canxi thực thụ đi vào cơ thể cũng không nhiều như trông chờ. Hơn nữa việc canxi có đi vào xương hay không cũng phụ thuộc vào nhiều nhân tố khác như MK7 (vitamin K2) nên nếu cứ bổ sung thật nhiều canxi mà không chú ý đến các nguyên tố khác như di truyền, vận động luyện tập thể dục thể thao, chế độ sinh hoạt (cụ thể là giấc ngủ) và nhân tố dinh dưỡng hợp lý... thì canxi cũng chẳng thể giúp xương chắc khỏe và tăng chiều cao cho trẻ được.
Trẻ vận động tốt sẽ phát triển chiều cao tối ưu.
Bổ sung canxi trong trường hợp nào?
Trẻ có các dấu hiệu của thiếu canxi: trăn trở, khó ngủ, ngủ không ngon giấc, ra nhiều mồ hôi khi ngủ, tóc rụng vành khăn, chậm phát triển vận động, chậm mọc răng... các biến dạng ở xương như đầu bẹp, trán dô, chân vòng kiềng, chậm phát triển chiều cao.
Với trẻ lớn hơn có các dấu hiệu: đau dọc các xương dài, đau nhiều vào ban đêm khi bóp chân thấy đỡ, trăn trở khó ngủ, khó đi vào giấc ngủ, ra nhiều mồ hôi, đau bụng không rõ duyên cớ, những trẻ phát triển chiều cao quá nhanh, những trẻ quá bụ bẫm hoặc những trẻ thừa cân - béo phì.
Trẻ sinh non tháng, trẻ không có sữa mẹ, ăn sữa quá ít.
Trẻ biếng ăn không chịu ăn sữa, các chế phẩm từ sữa, không ăn tôm cá, hải sản, trẻ không chịu ăn rau xanh.
Sự khác nhau giữa canxi trong thực phẩm và thuốc
Nhiều bác mẹ dùng thuốc bổ sung canxi cho bé nhưng chưa thật sự hiểu về hoạt tính sinh vật học kết nạp canxi từ thuốc và thực phẩm khác nhau như thế nào?
Canxi thường ở dạng muối, cơ thể sẽ tiếp nhận canxi nguyên tố để kiến tạo xương. Canxi dạng muối từ thực phẩm sẽ có hoạt tính sinh vật học và tiếp thu an toàn hơn dạng thuốc bổ sung. Do đó, hiện tại có rất nhiều thuốc bổ sung canxi ở các dạng muối rất đa dạng với nồng độ canxi nhân tố tiếp thụ khác nhau, nên việc bổ sung tự ý và không theo hướng dẫn của thầy thuốc sẽ làm canxi nhân tố chẳng những khó tiếp nhận hơn, mà còn có nguy cơ tồn tại trong máu gây ra các vấn đề về sức khỏe. Hơn nữa, bổ sung không đúng thời điểm cơ thể cần, canxi dễ bị dư sẽ bị đào thải qua thận, tăng gánh nặng lên hoạt động của thận, đặc biệt là các bé dưới 2 tuổi.
Canxi thực từ phẩm (như sữa mẹ, sữa các loại, phô mai, sữa chua, tôm cua...) có dạng thu nạp an toàn, không gây mất thăng bằng nồng độ canxi trong thân thể, nên việc bổ sung canxi cho bé từ thực phẩm là tốt nhất, trừ khi bé ăn không đủ mới cần bổ sung canxi từ thuốc hoặc thực phẩm chức năng. Chế độ ăn và dinh dưỡng đóng vai trò chủ chốt trong việc cải thiện chiều cao của con bạn. Một chế độ ăn thăng bằng giàu canxi, phốt-pho, iốt và magiê sẽ quyết định sự phát triển chiều cao.
Để có được protein, carbohydrate, axit amin và canxi cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển khỏe mạnh, nên cho trẻ ăn các thực phẩm sau đây: Sữa, các chế phẩm từ sữa như phomai, sữa chua, lòng đỏ trứng, thịt bò, cá, tôm, gan, rau xanh, khoai tây, đậu, trái cây như táo, chuối, các loại hạt như hạnh nhân và đậu phộng... Nguồn canxi từ thực phẩm không sợ bị thừa.
Lời khuyên của bác sĩ
Bổ sung canxi cho con từ nguồn thực phẩm qua chế độ ăn hàng ngày; chỉ bổ sung canxi từ thuốc hoặc các thực phẩm chức năng khi trẻ có các dấu hiệu của thiếu canxi; bổ sung canxi cần kết hợp với bổ sung vitamin D3, MK7 (vitamin K2), kẽm, DHA...; chọn loại canxi hữu cơ dễ hấp thụ; nên uống canxi sau bữa ăn, uống vào buổi sáng, uống nhiều nước để tránh lắng đọng canxi ở hệ thận - tiết niệu. Vì những lý do trên chỉ nên bổ sung thuốc canxi theo chỉ dẫn của chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ nhi khoa. Nên hỏi chuyên gia là khi nào bé nên ngưng dùng và kết hợp thực phẩm như thế nào. Không nên tự ý mua và dùng cho bé.
Canxi chỉ là một trong các nhân tố dinh dưỡng, ngoài ra, sự phát triển của chiều cao còn phụ thuộc vào đầy đủ các nhân tố dinh dưỡng khác như vitamin D, các amino acid (trong việc tạo hormon tăng trưởng) và năng lượng hàng ngày của bé. dù rằng dinh dưỡng là nguyên tố rất quan yếu, nhưng bác mẹ không nên quên các nguyên tố khác như vận động (thể dục thể thao). Cho các bé vui chơi tham dự các hoạt động thể thao lành mạnh sẽ giúp việc đạt chiều cao tối đa khi trưởng thành.
ThS.BS. Lê Thị Hải
dự Đề án Bệnh viện vệ tinh giúp BVĐK Sa Đéc phát triển kỹ thuật, lôi cuốn người bệnh.